uşak haberasayişgündemuşakdövizakpchpmhp
DOLAR
9,7383
EURO
11,3466
ALTIN
561,35
BIST
1.480
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
Uşak
Az Bulutlu
16°C
Uşak
16°C
Az Bulutlu
Salı Parçalı Bulutlu
18°C
Çarşamba Parçalı Bulutlu
19°C
Perşembe Az Bulutlu
21°C
Cuma Az Bulutlu
22°C

Sosyalist Partiden MHP’nin kuruluşuna kadar rol olan Uşaklılar

Sosyalist Partiden MHP’nin kuruluşuna kadar rol olan Uşaklılar
REKLAM ALANI

Cumhuriyetin tek partili sistemden çok partili sisteme geçişi çok sancılı bir süreçtir. Bu süreçte Uşak ve Uşaklı önemli bir rol üstlenmiştir. Türkiye’nin Cumhuriyet tarihine damgasını vurmuş İnönü ve Demirel’in  taşlanması gibi olaylar, çok partili demokrasinin önemli figürlerinden Türkiye Sosyalist Partisi Kurucu Genel Başkanı Alaaddin Tiritoğlu, Cumhuriyetçi Millet Partisi kurucu genel başkanı Uşak’lı Ahmet Tahtakılıç ve 1946 seçimlerinde Kütahya(Uşak)’lı nın oylarıyla seçilen Adnan Menderes gibi siyasetçiler ile Uşak yöresi olmadan yazılan Cumhuriyet Tarihi eksik kalacaktır.

MHP’nin temellerini atan Uşaklı genel başkandan 27 Mayıs darbesini planlayan Uşaklı MİT Müsteşarına kadar ne ararsan var. Hepsi de Uşaklı. İşte Ömer Aşçı’dan yine Uşak tarihine ışık tutan bir çalışması:

MOBİL REKLAM ALANI

Uşak ve Uşaklı’nın faili olduğu önemli olay ve kişileri gelin bir listeleyelim;

– 1859’da (14 Eylül 1859)  tarihinde Osmanlı’da ‘Kuleli vakası’ adı ile anılan Padişah Abdülmecid’e karşı girişilen başarısız darbe girişimine katılması nedeniyle sürgün edilen Uşaklı hafız(hoca) Mustafa Mehmed  Nasuh Efendiyi görüyoruz.

REKLAM ALANI

– 1887 yılında yaşanan büyük kuraklıkta Sultan Abdülhamid’in emriyle Konya’dan İzmir’e tahıl taşıyan deve kervanına canı pahasına el koyup Uşak halkına dağıtan ve bu hareketi nedeniyle Sultan Abdülhamid’den taktir görüp Paşa unvanı verilen  Uşak Vergi toplayıcısı(Mültezim) Tiridoğlu Mehmet Efendi’yi unutmamak lazım…

– Anadolu’nun ilk  işçi hareketi ve kadın hareketi olarak nitelenen,İktisat tarihimize  “Tarak Yağması”  olarak geçen olay  13 Mart 1907 tarihinde  Uşak Merkez’de gerçekleşen büyük bir olaydır.

– 23 Ocak 1913 günü tarihe “Bab-ı Ali Darbesi”olarak geçen  cunta hareketi dönemin Başbakanlık Binasını(Bab-ı Ali) korumakla görevli Uşak Redif Taburunun dahil olmasıyla mümkün olmuştur.

 İttihat ve Terakki Partisi’nin Milli Ekonomi Politikası kapsamında Anadolu taşrasında gayri Müslimlerin ticaret ve sanayi hakimiyetini kırmak için 1913 yılında kurulan 76 çok ortaklı anonim şirketten bir tanesi “ Uşak Necm-i Ticaret-i Osmani Anonim Şirketi” adıyla Uşak’ta kurulmuştur.

– 14 Şubat 1878’de Sultan II. Abdülhamit’in Meclis-i Mebusan’ı kapatması üzerine ilk tepki Uşak’tan gelmiş, İbrahim Tahtakılıç ve arkadaşları adına çekilen telgraf “  “Zat-ı şahaneleri yıldız İstanbul! Mebuslarımızı dağıttığınızdan metbuuluk (bağlılık) hakkımızı nezdediyoruz (askıya alıyoruz.).” Uşak halkı adına “Kaymakam İbrahim Tahtakılıç ve On Arkadaşı”  şeklindedir.

– İzmir’in Yunanlılarca işgali sonrası  22 Ağustos 1919 tarihinde Atatürk’ün iradesi dışında Bolşevik yanlısı “Karakol Cemiyeti” tarafından tüm Anadolu vilayetlerinden katılan temsilcilerle Uşak’ta “Karakol Cemiyeti Uşak Kongresi” adıyla bir kongre düzenlenerek Rusya’dan istenecek yardım ve destek konuları görüşülmüştür.

–  Lenin’in Bolşeviklerinin gerçekleştirdiği Rus Ekim Devrimi’yle sosyalizmin fiilen hayata geçirilmeye başlandığı bir dönemde  28 – 29 Ocak 1921 tarihinde gerçekleşen meşhur 15’ler olayı meftaları arasında gördüğümüz Türkiye Kominist Partisi kurucusu ve yöneticisi  Uşak’ın Hacı Hasan(Ünalan) mahallesinden Kasım Hulusi  vardır.

– 10 şubat 1954 tarihinde kurulan dönemin iktidarına Türk Milliyetçisi itirazları ile öne çıkan Cumhuriyetçi Millet Partisi kurucu genel başkanı Uşak’lı Ahmet Tahtakılıç (Sonraları bu parti Türkiye Köylü Partisi ile birleşerek CUMHURİYETÇİ KÖYLÜ MİLLET PARTİSİ (CKMP) adını alacak 1965 yılında Alparslan Türkeş’in genel başkan seçilmesiyle günümüzün Milliyetçi Hareket Partisi’nin temelinde yer alan önemli bir figür olarak tarihte yerini alacaktır.) olmuştur.

Türkiye’de Sol siyasetin öncüllerinden  Türkiye Sosyalist Partisi Kurucu Genel Başkanı Uşak’lı Alaaddin Tiritoğlu ‘dur.

– 1957 yılında yaşanan  “Dokuz Subaylar Olayı”içerisinde gördüğümüz, 27 Mayıs darbe kadrosunun Milli İstihbarat Teşkilatı’nın ilk müsteşarı ise Uşaklı Tümgeneral Naci Aşkun olmuştur.

– Kurtuluş Savaşı Dönemi tüm Batı Anadolu Milli Müdafaa Cemiyetleri organizasyonunda gördüğümüz İstiklal Kahramanlarımızdan Uşaklı Hacim Muhiddin Çarıklı döneminin önemli siyasi aktörlerindendir.

– Anadolu’yu işgal eden Yunan Ordusu’nun Dumlupınar’da 30 Ağustos 1922’de  yenilerek kaçması üzerine yaşanan takipte Atatürk o tarihe geçen  ’’Ordular ,ilk hedefiniz Akdenizdir, İleri…’’ emrini  Uşak’ın Eşme İlçesi’ne bağlı Takmak Köyü yakınlarında  verecektir.

– 25 Mayıs 1977 tarihinde  AP Lideri  Demirel Uşak Sivaslı’da saldırıya uğramış, seçim otobüsü üzerinde konuşurken önce bir sandalye fırlatılmış sonra başlayan taş yağmurunda, 3’ü koruma polisi 10 kişi hafif yaralanmıştır.

– Protest Müziğin Babalarından sayılan kasetleri milyon satan önemli bir isim Uşak Şeker Fabrikası İşçisi Aşık İhsani olmuştur.

– 1 mayıs 1959 tarihinde Uşak’ta seçim öncesi CHP-Demokrat Parti geriliminde İsmet İnönü tren istasyonunda karışıklıkta atılan taşla başından yaralanmış, bu olay siyasi tarihimize “Uşak Olayları” olarak geçmiştir.

–  Şimdi soruyorum bütün bunları görmezden gelerek, Uşak ve Uşak’lı bulunmayan bir Türkiye Siyasi Tarihi yazılabilir mi?

Bir soru daha sorsak; Böyle hareketli ve aktif bir siyaset geçmişinden sonra Uşak neden bir bakan çıkaramaz.

ARAŞTIRMA / ÖMER AŞCI

DÜZENLEYEN / BAYRAM KELEŞ

REKLAM ALANI
Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.